ROY SCHATT
James Dean en Hollywood
Foto’s uit de jaren ‘50
11 augustus t/m 26 september

ROY SCHATT

Ofschoon Roy Schatt (1909-2002) naam heeft gemaakt als dé fotograaf van beroemde acteurs en filmsterren, is zijn werk het tegenovergestelde van glamourfotografie. Hij was altijd op zoek naar dat ene moment, waarop zijn model werd afgeleid en even zichzelf was. Schatt was ook zelf acteur en zijn stijl kreeg de bijnaam ‘methode-fotografie’(1), vanwege de vele overeenkomsten in zijn werk met de ‘revolutie’ die toen plaats vond in de wereld van film en theater. De vooraanstaande regisseur Lee Strasberg bevestigde deze overeenkomst toen hij Roy Schatt aanstelde tot officiële fotograaf van de Actors Studio in Hollywood.

James Dean. From the Torn Sweater Series 50 x 41 cm

Marilyn Monroe with Arthur Miller 1955, 50 x 41 cm.

Roy Schatt fotografeerde o.a. Paul Newman, Joanne Woodward, Steve McQueen, Marilyn Monroe, Billie Holliday en Tennessee Williams. De foto’s van James Dean waren bepalend voor zijn carrière. Jaren later herinnert hij zich nog heel goed hoe hij tijdens hun eerste ontmoeting door James Dean geboeid werd. De acteur zat er in elkaar gezakt bij en zag er nogal louche uit. Ineens stond hij op en dat voddige mens werd een held, een adonis die door de kamer danste. Zijn transformatie was ongelooflijk. James Dean wilde ook fotograferen waarna Schatt hem de kneepjes van het vak leerde. Zij werden goede vrienden, totdat Dean in 1955 op 24-jarige leeftijd verongelukte in zijn Porsche 550 Spyder .

Marilyn Monroe at café, finger pointing Tirage argentique noir et blanc 50 x 40 cm

Malcolm X Tirage argentique noir et blanc 50 x 40 cm

 

Gedurende hun jarenlange vriendschap vormden zij een succesvol acteur-fotograaf team en hieruit zijn de bekendste foto’s van James Dean voortgekomen, zoals de foto’s die Roy Schatt voor ‘Life magazine’ maakte. ‘”James Dean was een Methode-acteur”, vertelde Schatt. “En omdat ikzelf ook acteur was, begreep ik zijn instinct als acteur. De inspiratie voor de scènes die hij speelde, ontleende hij zowel aan de regie als aan provocatie. Maar de fotografie eist eerlijkheid. Meer nog dan techniek.”

Marilyn Monroe at the Actor's Studio 1955, 35 x 27,5 cm

In januari 1955 kocht Edward Steichen één van zijn foto’s aan voor de collectie van het Musem of Modern art in New York. Schatts werk werd tentoongesteld in de Staley-Wise Galery in Soho, in de ICP van Manhattan, in de National Portrait Gallery in Washington DC en het Art Institute in Chicago.

(1) ‘Method acting’ is een techniek van acteren die van de acteur vraagt om uit zijn eigen emoties, herinneringen en ervaringen te putten, om zo de rol die hij of zij speelt diepte te geven. Deze Amerikaanse School is in de jaren ’40-’50 bekend geworden door Lee Strasberg en de Actors Studio van Elia Kazan. Marlon Brando, Paul Newman, James Dean, Al Pacino zijn de bekendste leerlingen van Lee Strasberg.

JAMES DEAN

James Dean ( 1931-1955) had het vermogen om vorm en uitdrukking te geven aan psychologische problemen. De acteur van ‘Rebel Without a Cause (1955), zijn bekendste film, werd zodoende zelf het symbool van de getourmenteerde mens, een soort Hamlet van de Bebob generatie. Hij zag het leven als een obscure film, vol zwijgende portretten. Geen wonder dat Bob Dylan voor de cover van zijn LP ‘The Freewheelin’Bob Dylan’ een foto van Roy Schatt koos. Namelijk een foto van James Dean die in zijn eentje door de straten van New York zwerft. Het was dit gedeelde instinct voor psychologisch drama, dat de basis vormde van de samenwerking én vriendschap tussen Roy Schatt en James Dean.

James Dean on sofa with camera on lap,
1954, 20 x 25 cm

Voor James Dean was het leven theater, ook buiten de studio. Het verhaal wil, dat de eenzelvige James Dean zijn akkoord gaf om gefotografeerd te worden op voorwaarde dat Roy Schatt hem les zou geven. Dean bleek een begaafde leerling. Zijn foto’s tonen een fascinatie voor de zelfkant van het leven, een soort ‘cinéma de-la boue’.

BBC NEWS    6 May 2002:

Photographer Roy Schatt, best known for his portraits of movie icon James Dean, has died aged 92.
His sessions with Dean, who died in a 1955 car crash, are his best known images from a career which also included work with Marilyn Monroe, Paul Newman and Grace Kelly.
Educated in New York, he started as an illustrator for government agencies in the 1930s, under the presidency of Franklin D Roosevelt.

But soon het turned photography from a hobby into a new career, and was influenced by Eric Salomon’s work in 35 mm, available light photography.
He also studied acting, and directed shows during Worl War II, while with the US Army’s special force in India.

Schatt returned to photography in New York after the war, and director Lee Strasberg allowed him to shoot performers at the Actors Studio.
His session with Dean in 1954 led to Schatt becoming Dean’s tutor in photography.
Schatt’s pictures included the well-known ‘torn-sweater’ series, demonstrating Dean’s moody manner.

In 1991, Schatt sued the James Dean Foundation after photos from a 1982 book of his images turned up on posters, calendars and fridge magnets. He received a $ 200.000 payment. 

Schatt’s photographs are shown at the US National Portrait Gallery in Washington, and the Chicago Art Institute.